Abutment (dayanak)

Abutment, çene kemiğine yerleştirilen implant vidası ile ağız içinde görünen protetik üst yapı arasındaki geçiş elemanıdır. İmplantın kendisi kemik içinde kalır; abutment ise diş etini geçerek ağız ortamına uzanır ve kronun tutunacağı yüzeyi oluşturur. Bu üç parçalı yapı (implant – abutment – kron), parçaların ayrı ayrı değerlendirilebilmesine olanak tanır.

Abutment genellikle titanyum veya zirkonyum esaslı malzemelerden üretilir. Seçim; diş etinin kalınlığı, implantın açısı, bölgenin estetik önemi ve planlanan üst yapının türü gibi etkenlere göre yapılır. Ön bölgede diş etinin ince olduğu durumlarda renk geçirgenliği gündeme gelebileceği için malzeme tercihi ayrıca değerlendirilir. Standart (hazır) abutmentlar kullanılabildiği gibi, vakaya göre kişiye özel üretilen abutmentlar da tercih edilebilir. Abutmentın malzemesi ile üzerine gelen görünen kısmın malzemesi ayrı kararlardır; üst yapı tarafındaki seçenekler implant üstü protez başlığında ele alınmaktadır.

Abutment bağlantısının çevresindeki diş eti dokusu, implantın uzun vadeli durumu açısından belirleyicidir. Bu geçiş bölgesinde biriken bakteri plağı, önce peri-implant mukozitis olarak bilinen yüzeyel iltihaba, ilerlediğinde ise destek kemiğin de etkilendiği tabloya yol açabilir. Bu nedenle abutment çevresinin günlük temizliği ve düzenli kontroller, protez tamamlandıktan sonra da sürecin parçası olarak kabul edilir.

Abutmentin ne zaman takılacağı vakaya göre değişir. Bazı durumlarda implant yerleştirildikten sonra iyileşme süresi beklenir ve ikinci bir seansta abutment bağlanır; bazı durumlarda ise aynı seansta iyileşme başlığı kullanılabilir. Hangi yaklaşımın uygun olduğu klinik ve radyolojik değerlendirme sonucunda belirlenir.

Kontrol seanslarında abutment bölgesi tek başına değil, çevresindeki dokuyla birlikte değerlendirilir. Hekim protez kenarının diş etine uyumunu, sondalama sırasında kanama olup olmadığını ve bölgede plak birikimi bulunup bulunmadığını inceler; gerektiğinde radyografide implant ile abutment birleşiminin tam oturmuş olup olmadığına bakılır. Bazı durumlarda üst yapının geçici olarak sökülmesi, altında kalan yüzeylerin doğrudan görülebilmesi açısından tercih edilebilir.

Hasta açısından pratik karşılığı şudur: protez kenarında tekrarlayan kanama, bölgeden gelen hoş olmayan koku, üst yapıda hafif bir oynama ya da ara yüz temizliği sırasında takılma hissi, bir sonraki kontrolü beklemeden değerlendirilmesi önerilen bulgulardır. Bu bulgular her zaman ileri bir sorunu göstermez; ancak erken görülmeleri, hem temizlik alışkanlıklarının hem de üst yapı tasarımının gözden geçirilmesine olanak tanır. Günlük bakımın nasıl yürütüleceği için bkz. implant sonrası bakım.