Dentigeröz kist

Dentigeröz kist, gelişimini tamamladığı hâlde ağız içine sürememiş bir dişin kron kısmını saran doku kesesinden köken alır. Kist, dişin mine-sement sınırına tutunur ve kronu içine alacak biçimde büyür. En sık gömülü alt yirmi yaş dişleri ve üst köpek dişleri çevresinde görülür.

Bu kistler çoğunlukla belirti vermeden büyür ve genellikle başka bir nedenle çekilen panoramik radyografi üzerinde fark edilir. Radyografide sürmemiş dişin kronunu çevreleyen, sınırları belirgin ışık geçirgen bir alan olarak görülür. Büyüdükçe çenede şişlik, komşu dişlerde yer değiştirme veya kök erimesi gibi bulgular ortaya çıkabilir.

Yaklaşım kistin boyutuna, konumuna ve ilişkili dişin durumuna göre planlanır. Küçük lezyonlarda kist ile birlikte gömülü dişin çıkarılması gündeme gelebilir. Büyük lezyonlarda ise önce kist boşluğunun küçültülmesini hedefleyen aşamalı bir yaklaşım tercih edilebilir. Çıkarılan doku, tanının kesinleştirilmesi için patolojik incelemeye gönderilir.

Dentigeröz kist ile radiküler kist farklı kökenlere sahiptir: birincisi sürmemiş bir dişin folikülünden, ikincisi ise canlılığını yitirmiş bir dişin kök ucundaki iltihabi süreçten gelişir. Radyografik görünüm benzer olabileceği için ayrım klinik bulgular ve gerektiğinde ileri görüntüleme ile yapılır. Değerlendirme muayene ile gerçekleştirilir.

Hasta açısından bu tablonun pratik karşılığı, sürmemiş bir dişin varlığının bilinmesi ve izlenmesidir. Daha önce gömülü bir diş bulunduğu söylenmişse, herhangi bir şikâyet olmasa bile önerilen radyolojik kontrol aralıklarına uyulması istenir. Çenede yavaş büyüyen bir şişlik, komşu dişlerde konum değişikliği ya da bölgede yeni ortaya çıkan bir his farklılığı, değerlendirilmesi önerilen bulgular arasındadır.

Cerrahi aşamada gündeme gelen soru, lezyonun tek seansta bütünüyle çıkarılmasının mı yoksa önce boşluğun küçültülmesini hedefleyen aşamalı bir yolun mu tercih edileceğidir. Karar; kistin boyutu, komşu anatomik yapılarla ilişkisi ve ilişkili dişin korunup korunmayacağı birlikte değerlendirilerek verilir. İki yöntemin ayrıntılı karşılaştırması için bkz. enükleasyon ile marsupyalizasyon farkı.