Radiküler kist

Radiküler kist, pulpa dokusu canlılığını yitirmiş bir dişin kök ucunda başlayan iltihabi sürecin sonucunda gelişir. Bölgedeki iltihap, çevrede bulunan epitel artıklarını uyarır; zamanla bu hücreler çoğalarak içi sıvı dolu bir kese oluşturur. Çene kemiklerinde en sık rastlanan kist türü olarak bildirilir.

Kist çoğunlukla yavaş ve belirti vermeden büyür. Bu nedenle sıklıkla başka bir nedenle çekilen panoramik radyografide fark edilir; görüntüde kök ucunda sınırları belirgin, yuvarlağa yakın ışık geçirgen bir alan olarak görülür. Büyüdükçe çenede şişlik, komşu dişlerin yer değiştirmesi ya da ikincil enfeksiyona bağlı ağrı ve şişlik gündeme gelebilir.

Bu kist türünün ayırt edici yanı, kaynağının belirli bir dişte olmasıdır. Bu nedenle yaklaşımda önce ilgili dişin durumu değerlendirilir. Dişin korunabildiği durumlarda kök kanal tedavisinin ardından lezyonun gerileyip gerilemediği takip edilebilir; sürmesi hâlinde apikal rezeksiyon gündeme gelebilir. Dişin korunamayacağı durumlarda çekim ile birlikte kist boşluğunun temizlenmesi planlanır.

Kist ile diş eti kaynaklı apse tabloları birbirine karıştırılabilir; ikisi farklı süreçlerdir ve ayrımı klinik bulgular ile radyografik değerlendirme üzerinden yapılır. Çıkarılan doku kesin tanı için patolojik incelemeye gönderilir. Değerlendirme muayene ile yapılır.

Cerrahi gerektiğinde yaklaşım lezyonun boyutuna göre değişir: küçük lezyonlarda kese bütünüyle çıkarılabilirken, komşu anatomik yapılara yakın büyük lezyonlarda önce boşluğun küçültülmesini hedefleyen aşamalı bir yol izlenebilir. Bu tercihte ilgili dişin korunup korunmayacağı ve kemikteki incelmenin derecesi de rol oynar. İki yöntemin farkları için bkz. enükleasyon ile marsupyalizasyon.

Hasta açısından öne çıkan nokta takiptir. Kök kanal tedavisi görmüş bir dişte kök ucundaki değişimin gerileyip gerilemediği belirli aralıklarla radyografiyle izlenir; bu nedenle şikâyet bulunmasa da önerilen kontrollere gidilmesi istenir. Diş etinde tekrarlayan küçük bir kabarcık, bölgede ısırmayla artan rahatsızlık ya da çenede fark edilen bir sertlik, değerlendirilmesi önerilen bulgular arasındadır.