Ataşman kaybı

Sağlıklı bir dişte diş eti ve periodontal lifler, kök yüzeyine belirli bir seviyeden tutunur. Bu tutunma bölgesine ataşman denir. Periodontal hastalık ilerledikçe lifler kök yüzeyinden ayrılır ve tutunma seviyesi köke doğru kayar; bu kayma miktarına klinik ataşman kaybı adı verilir. Ölçüm, dişin mine ile sement dokusunun birleştiği sabit anatomik noktadan başlatıldığı için diş etinin şişmesinden ya da çekilmesinden bağımsız bir değer verir.

Ataşman kaybı, sondalama derinliği ile birlikte değerlendirilir. Sondalama derinliği tek başına yanıltıcı olabilir: diş eti şişkinse cep derin ölçülebilirken gerçek bir bağlantı kaybı olmayabilir; diş eti çekilmişse cep sığ ölçülse de belirgin ataşman kaybı bulunabilir. Bu nedenle periodontitis tanısında belirleyici ölçüt, cep derinliğinden çok ataşman kaybının varlığıdır.

Kayıp miktarı periodontal sonda ile milimetre cinsinden kaydedilir ve tüm ağız için çıkarılan periodontal haritada dişlerin çevresindeki noktalarda ayrı ayrı gösterilir. Radyografiler ise kemik seviyesindeki değişimi tamamlayıcı biçimde ortaya koyar. Bu iki veri birlikte, hastalığın yaygınlığı ve ilerleme derecesi hakkında fikir verir.

Kaybedilen ataşmanın kendiliğinden geri kazanılması beklenmez; periodontal tedavinin öncelikli hedefi iltihabı kontrol altına alarak kaybın ilerlemesini durdurmaktır. Uygun vakalarda rejeneratif yaklaşımlar gündeme gelebilir. Hangi tedavinin uygun olduğu muayene ve radyolojik değerlendirme sonrasında belirlenir.

Ataşman seviyesi tedavi planında iki noktada belirleyicidir. Birincisi başlangıç kaydıdır: tüm ağız için çıkarılan periodontal harita, hastalığın yaygınlığını ve tedavinin kapsamını ortaya koyar. İkincisi cerrahi olmayan aşamanın ardından yapılan yeniden değerlendirmedir; aynı noktalardan alınan ölçümler karşılaştırılarak dokuların verdiği yanıt izlenir. Bu karşılaştırma, destekleyici bakım aralığının belirlenmesinde ve ek yaklaşımların gerekip gerekmediğinin değerlendirilmesinde kullanılır. Sürecin bütünü için bkz. diş eti tedavisi.

Hasta açısından ataşman kaybı, gözle doğrudan görülemeyen bir ölçüm olduğu için tek başına belirti vermeyebilir. Dişler arasında daha önce bulunmayan boşlukların belirginleşmesi, diş boyunun uzamış görünmesi, fırçalarken tekrarlayan kanama ya da soğuğa karşı yeni ortaya çıkan bir duyarlılık, değerlendirilmesi önerilen bulgular arasındadır. Bu bulgular her zaman ilerlemiş bir tabloyu göstermez; ancak ölçümün güncellenmesi, mevcut durumun önceki kayıtla karşılaştırılmasına olanak tanır.