Periodontal cep

Sağlıklı bir ağızda diş ile diş eti arasında sığ bir oluk bulunur. Periodontal hastalıkta lifler kök yüzeyinden ayrılır ve oluğun tabanı köke doğru kayar; ortaya çıkan derin boşluğa periodontal cep denir. Cep, bakterilerin barındığı ve fırça ile ulaşılamayan bir ortam oluşturduğu için sürecin kendini beslemesine yol açar.

Cep derinliği, ucu yuvarlatılmış ve milimetre işaretli periodontal sonda ile ölçülür; buna sondalama derinliği adı verilir. Ölçüm sırasında kanama olup olmadığı da kaydedilir. Kanama, bölgedeki iltihabın etkin biçimde sürdüğünü gösteren bulgulardan biri olarak değerlendirilir.

Gerçek cep ile yalancı cep ayrımı önemlidir. Diş etinin iltihap nedeniyle şişmesi ölçümü artırabilir; ancak dokuların kök yüzeyine tutunma seviyesi korunmuşsa gerçek bir cep oluşmamıştır. Bu duruma yalancı cep denir ve gingivitis tablosunda görülür. Gerçek cepte ise ataşman kaybı bulunur; bu ayrım tanıda belirleyicidir.

Ceplerin ele alınmasında ilk aşama cerrahi olmayan tedavidir: kök yüzeyi düzleştirme ile cep içindeki eklentiler ve iltihabi doku uzaklaştırılır. Yeniden değerlendirmede derinliğin sürdüğü ve kanamanın devam ettiği bölgelerde flep operasyonu gündeme gelebilir. Tedavi yanıtı kişiden kişiye değişir.

Cep oluşumu ile diş eti çekilmesi çoğu zaman birlikte anılsa da aynı durumu tanımlamaz. Cepte diş eti kenarı yerinde kalırken oluğun tabanı köke doğru kayar; sonda derine iner ve kayıp gözle görülmez. Çekilmede ise diş eti kenarı köke doğru geri çeker, kök yüzeyi görünür hâle gelir ve ölçüm sığ çıkabilir. Aynı dişte iki durum bir arada bulunabilir; bu nedenle ölçüm tek başına değil, ataşman seviyesiyle birlikte yorumlanır.

Hasta açısından cep doğrudan hissedilen bir yapı değildir; bu nedenle varlığı çoğunlukla muayenede ortaya konur. Diş eti kenarında süregelen kızarıklık, fırçalarken tekrarlayan kanama, ağızda hoş olmayan bir tat ya da bölgeden gelen koku ve dişler arasında besin sıkışmasının artması, değerlendirilmesi önerilen bulgular arasındadır. Şikâyet bulunmasa da düzenli kontrollerde ölçümlerin tekrarlanması, önceki kayıtla karşılaştırma yapılmasına olanak tanır.