Periodontitis

Periodontitis, bakteri plağına karşı gelişen iltihabi yanıtın destek dokulara ilerlediği tablodur. Gingivitisten ayıran temel bulgu, dişi çevre dokulara bağlayan liflerin kök yüzeyinden ayrılması ve alveol kemiğinde kayıp görülmesidir. Bu kayıp klinikte ataşman kaybı, radyografide ise kemik seviyesindeki düşüş olarak ortaya konur.

Hastalık genellikle ağrısız ilerler; bu nedenle uzun süre fark edilmeyebilir. Görülebilecek bulgular arasında fırçalama sırasında kanama, diş eti çekilmesi, ağız kokusu, dişler arasında boşlukların belirginleşmesi ve ileri aşamada dişlerde sallanma sayılabilir. Bulgular kişiden kişiye ve bölgeden bölgeye değişebilir.

Ortaya çıkışında tek bir etken belirleyici değildir. Bakteri plağı gerekli koşuldur; ancak yanıtın şiddetini kişinin bağışıklık yanıtı ve çeşitli etkenler belirler. Sigara kullanımı ve kontrolsüz diyabet bilinen başlıca risk etkenleridir. Bu nedenle aynı miktarda plak, farklı kişilerde farklı düzeyde hasara yol açabilir.

Kaybedilen destek dokunun kendiliğinden geri kazanılması beklenmez; tedavinin öncelikli hedefi iltihabı kontrol altına alarak ilerlemeyi durdurmaktır. Süreç kök yüzeyi düzleştirme ile başlar, yanıta göre cerrahi yaklaşımlar değerlendirilebilir ve düzenli destekleyici bakımla sürdürülür. Sonuçlar kişiden kişiye değişir; değerlendirme muayene ile yapılır.

Ayrımı ortaya koyan bulgu radyografide görülür: periodontitiste alveol kemiğinin tepesi kök boyunca aşağı inmiştir ve bu kayıp filmde izlenebilir. Diş etinin görünümü tek başına yol gösterici değildir; iltihabın belirgin olmadığı bir ağızda da kemik kaybı bulunabilir. Bu nedenle tanı, klinik ölçümlerle radyografik bulgunun birlikte değerlendirilmesine dayanır. İki tablonun ayrıntılı karşılaştırması için bkz. gingivitis ile periodontitis farkı.

Muayenede değerlendirme tek bir bölgeyle sınırlı kalmaz. Her dişin çevresinde birkaç noktadan ölçüm alınarak tüm ağzı kapsayan bir harita çıkarılır; kanama gösteren bölgeler, çekilme miktarları, dişlerin hareketliliği ve çok köklü dişlerde kök ayrım bölgeleri ayrı ayrı kaydedilir. Radyografiler bu kayda kemik seviyesini ekler. Ortaya çıkan tablo, hastalığın ağızda ne kadar yaygın olduğunun ve ne ölçüde ilerlediğinin belirlenmesinde kullanılır; aynı kayıt sonraki değerlendirmelerde karşılaştırma ölçütü olur.