Furkasyon lezyonu

Azı dişleri gibi çok köklü dişlerde kökler, kronun altında bir noktadan ayrılır. Bu ayrım bölgesine furkasyon adı verilir. Periodontal hastalık ilerleyip kemik kaybı bu seviyeye ulaştığında, furkasyon bölgesi ağız ortamına açılır ve furkasyon lezyonu ortaya çıkar.

Lezyon, özel olarak eğimli bir sonda ile kontrol edilerek derecelendirilir: yalnızca girinti hissedilen erken tutulumdan, sondanın bir taraftan diğerine geçtiği tam tutuluma kadar farklı düzeyler tanımlanır. Radyografiler destekleyici bilgi verir; ancak üst çene azılarında köklerin üst üste düşmesi nedeniyle radyografik değerlendirme sınırlı kalabilir.

Furkasyon bölgesi, anatomisi gereği temizlenmesi en güç alanlardan biridir. Kök yüzeylerindeki girinti ve oluklar hem bakteri plağının tutunmasını kolaylaştırır hem de aletlerin bu bölgeye ulaşmasını zorlaştırır. Bu nedenle furkasyon tutulumu olan dişlerde tedaviye yanıt, tek köklü dişlere göre daha az öngörülebilir kabul edilir.

Yaklaşım tutulumun derecesine göre değişir. Erken tutulumda iltihabın kontrolü ve kişiye uygun ara yüz temizliği araçlarının öğretilmesi öne çıkar; ileri tutulumda flep operasyonu, bölgenin temizlenebilir hâle getirilmesi ya da uygun vakalarda rejeneratif yöntemler değerlendirilebilir. Dişin korunup korunamayacağı kararı klinik ve radyolojik muayene ile verilir.

Furkasyon bölgesindeki radyolojik değişim her zaman periodontal kökenli değildir. Kök ayrım bölgesinde, canlılığını yitirmiş bir dişten kaynaklanan iltihabi süreç de benzer bir görünüme yol açabilir. İkisinin ayrımında dişin canlılık testine verdiği yanıt, ölçüm derinliklerinin ağız içindeki dağılımı ve kemik kaybının yalnızca bu bölgeyle sınırlı olup olmadığı birlikte değerlendirilir. Kimi vakalarda iki süreç bir arada bulunur; bu durumda yaklaşımın sırası ayrıca planlanır.

Hasta açısından furkasyon tutulumu olan bir diş, temizliği ayrı biçimde ele alınması gereken bir bölge anlamına gelir. Bu bölgeler için önerilen ara yüz aracının kalınlığı ve kullanım yönü klinikte gösterilir; standart fırçalamayla bölgeye ulaşılması beklenmez. Bölgede tekrarlayan kanama, hoş olmayan koku, besin sıkışmasının artması ya da dişte yeni ortaya çıkan bir hareket fark edildiğinde değerlendirilmesi önerilir; bkz. diş ipi ve ara yüz temizliği.