Mine, dentin ve sement

Mine, dişin ağızda görünen kron kısmını dıştan örten ve vücudun en sert dokusu olarak tanımlanan tabakadır. İçeriğinin büyük bölümü mineraldir; hücre içermez. Bu nedenle mine, kırıldığında ya da çürükle kaybedildiğinde kendini yenileyemez. Yüzeydeki erken mineral kayıpları ise uygun koşullarda yeniden mineral kazanabilir.

Dentin, minenin altında yer alan ve dişin gövdesini oluşturan dokudur. Mineye göre daha yumuşaktır ve içinde pulpaya uzanan mikroskobik kanalcıklar bulunur. Bu kanalcıklar sayesinde dentin uyaranlara duyarlıdır: yüzeyi açığa çıktığında sıcak, soğuk ve tatlı uyaranlar kısa süreli keskin ağrıya yol açabilir. Bu tablo dentin hassasiyeti olarak bilinir.

Sement, diş kökünün dış yüzeyini kaplayan ince tabakadır. Periodontal liflerin kök yüzeyine tutunduğu doku olması bakımından diş eti sağlığıyla doğrudan ilgilidir. Mine ile sementin birleştiği çizgi, ataşman kaybının ölçümünde başlangıç noktası olarak kullanılan sabit anatomik referanstır.

Diş eti çekilmesi olduğunda mine ile korunmayan kök yüzeyi ağız ortamına açılır. Sement tabakası ince olduğundan zamanla aşınabilir ve altındaki dentin açığa çıkabilir. Bu nedenle çekilme bulunan bölgelerde hem hassasiyet hem de kök yüzeyi çürüğü riski gündeme gelir. Değerlendirme muayene ile yapılır.

Muayenede sorunun hangi dokuyu ilgilendirdiği birkaç adımda ayırt edilir. Yüzey önce hava ile kurutularak incelenir; renk değişikliğinin sınırları, mine yüzeyindeki parlaklığın korunup korunmadığı ve kayıp bölgenin biçimi kaydedilir. Sondanın ucuyla yapılan denetimde dokunun kıvamı değerlendirilir. Kök yüzeyinde açığa çıkmış bir alan varsa mine ile sementin birleştiği çizginin nerede kaldığı belirlenir; bu nokta hem ölçümlerin başlangıcı hem de hassasiyetin kaynağının anlaşılmasında yol göstericidir. Radyografi ise gözle görülemeyen ara yüzler ve kaybın derinliği hakkında tamamlayıcı bilgi verir.

Hasta açısından bu üç dokunun ayrımı, fark edilen bulguların ne anlama geldiğinin kavranmasına yardımcı olur. Diş yüzeyinde beliren tebeşirimsi beyaz bir leke, kesici kenarlarda saydamlaşma, diş boynunda oluşan çentik biçimli bir kayıp ya da belirli bir dişte soğukla başlayıp kısa süren keskin bir his, değerlendirilmesi önerilen bulgular arasındadır. Bu bulgular her zaman ilerlemiş bir tabloyu göstermez; ancak erken dönemde saptandığında izlenecek yol farklılaşabildiğinden bölgenin klinikte incelenmesi önerilir.