Periodonsiyum

Periodonsiyum, dişi çene kemiğine bağlayan ve işlevini sürdürmesini sağlayan destek dokular bütünüdür. Dört bileşenden oluşur: dişi çevreleyen diş eti, kök yüzeyi ile kemik arasındaki periodontal ligament, kök yüzeyini kaplayan sement ve dişin içinde durduğu alveol kemiği. Periodontoloji, bu dokuların sağlığı ve hastalıklarıyla ilgilenen uzmanlık alanıdır.

Periodontal ligament, kök yüzeyi ile kemik arasında uzanan lif demetlerinden oluşur. Dişi asılı tutar, çiğneme kuvvetlerini kemiğe dağıtarak sönümler ve içerdiği duyu reseptörleri sayesinde ısırma kuvvetinin algılanmasına katkı sağlar. Dişin normal koşullarda gösterdiği çok küçük hareketlilik de bu yapıdan kaynaklanır.

Diş eti, dokular bütününün ağız ortamına açılan ve gözle görülebilen bölümüdür. Diş ile diş eti arasında sığ bir oluk bulunur; bu oluğun derinleşmesi ve tabanının köke doğru kayması, periodontal cep oluşumunu ve ataşman kaybını tanımlar.

Bu dört doku birlikte çalıştığı için birindeki sorun diğerlerini etkileyebilir. Gingivitis tablosunda iltihap diş etiyle sınırlı kalırken, periodontitis tablosunda ligament ve kemik de sürece dâhil olur. Değerlendirme sondalama ve radyografi ile birlikte yapılır.

Destek dokular, dişin kendi yapısıyla karıştırılabilir; oysa ikisi farklı bölgeleri tanımlar. Mine ve dentin ile ortadaki pulpa dişin kendisini oluşturur; buradan kaynaklanan sorunlar dişin iç yapısını ilgilendirir. Periodonsiyum ise dişi çevreleyen dokular bütünüdür ve buradaki sorunlar, dişin kendisinde bir bozulma bulunmasa da ortaya çıkabilir. Sement iki gruba birden dâhil edilir: hem dişin sert dokularından biridir hem de liflerin tutunduğu yüzey olarak destek dokular arasında sayılır. Bu ayrım, muayenede hangi yöntemlere başvurulacağını doğrudan belirler.

Tedavi planında periodonsiyum, tek tek dişlerden önce bütün olarak ele alınan bir başlıktır. Başlangıç muayenesinde her dişin çevresindeki noktalardan alınan ölçümler, kanama kaydı ve radyografik kemik durumu bir araya getirilerek tüm ağzı kapsayan bir tablo çıkarılır; tedavinin kapsamı bu tablo üzerinden belirlenir. Cerrahi olmayan aşamanın ardından aynı ölçümler tekrarlanır ve dokuların verdiği yanıt karşılaştırılır. Protetik ya da cerrahi bir planlama söz konusu olduğunda kalan destek dokunun durumu öncelikle değerlendirilir. Sürecin bütünü için bkz. diş eti tedavisi.