Diş mobilitesi

Sağlıklı bir diş, periodontal ligament sayesinde çok küçük ölçüde hareket edebilir; bu fizyolojik hareket çiğneme kuvvetlerinin sönümlenmesine katkı sağlar. Bu sınırın aşıldığı, gözle ya da elle fark edilebilen hareket ise patolojik mobilite olarak değerlendirilir. Klinikte diş iki sert alet ucu arasında hafifçe itilerek derecelendirilir.

Mobilitenin en sık nedenlerinden biri, periodontitis sonucu destek kemikte ve ataşman seviyesinde meydana gelen kayıptır. Destek dokusu azalan diş, aynı çiğneme kuvveti karşısında daha fazla hareket eder. Bunun dışında akut iltihabi süreçler, travma, oklüzal travma, kök kırığı ve bazı durumlarda ortodontik hareket de mobiliteye yol açabilir.

Mobilite tek başına bir tanı değil, bir bulgudur; nedeninin ortaya konması gerekir. Bu nedenle değerlendirme sırasında sondalama derinliği, ataşman seviyesi, radyografik kemik durumu, kapanış ilişkileri ve dişin canlılığı birlikte incelenir. Aynı derecede mobilite gösteren iki dişin altında farklı nedenler bulunabilir.

Yaklaşım nedene göre değişir. İltihabın kontrol altına alınmasının ardından mobilitede azalma görülebilir; bazı durumlarda kapanış düzenlemesi ya da dişlerin birbirine bağlanması gündeme gelebilir. Sonuç, kalan destek dokunun miktarına bağlı olduğundan kişiden kişiye değişir ve kesin bir öngörüde bulunulamaz.

Mobilite, tedavi planında ulaşılacak bir hedef olarak değil, izlenen bir ölçüt olarak yer alır. Başlangıç muayenesinde derecesi kaydedilir; iltihabın giderilmesine yönelik aşamanın ardından yapılan yeniden değerlendirmede aynı ölçüm tekrarlanır. Ödemin çözülmesi ve dokuların sıkışmasıyla bazı dişlerde azalma görülebilirken, destek kaybının belirgin olduğu dişlerde değer aynı kalabilir. Bu karşılaştırma, ek yaklaşımların gündeme gelip gelmeyeceğinin belirlenmesinde kullanılır; bkz. diş eti hastalıkları belirtileri.

Hasta açısından her sallanma hissi aynı anlama gelmez. Sert bir gıdayı ısırırken belirli bir dişte oynama duygusu, dilin dokunmasıyla fark edilen hareket, dişin konumunda zamanla görülen değişim ya da ısırırken o dişin diğerlerinden önce temas ettiği hissi, değerlendirilmesi önerilen bulgulardır. Yeni yapılmış bir dolgu ya da kron sonrasında ortaya çıkan hareket ise ayrı bir başlıktır; bu durumda kapanış ilişkisinin gözden geçirilmesi gerekebilir.